Zwody i przewody odgromowe to newralgiczne elementy każdej instalacji odgromowej, a ich prawidłowy dobór wymaga wiedzy technicznej i praktyki wykonawczej. W związku z tym, w niniejszym artykule przedstawiliśmy najważniejsze informacje dotyczące zwodów i przewodów odgromowych, ich zastosowania, a także materiałów, z których mogą być wykonane. Zawarliśmy też najważniejsze wnioski płynące z naszej wieloletniej praktyki jako producenta, dostawcy i doradcy produktów odgromowych. Niezmiennym pozostaje główny cel artykułu, jakim jest wsparcie w procesie doboru odpowiednich rozwiązań systemu odgromowego.
Spis treści
Rodzaje zwodów i przewodów odgromowych
Porównanie przewodów odgromowych – różne wersje materiałowe
Prostowarka do przewodów odgromowych – sprzęt dla instalatora
[FAQ] AN-KOM odpowiada na pytania klientów w zakresie zwodów i przewodów odgromowych
Rodzaje zwodów i przewodów odgromowych
Zwody odgromowe odpowiadają za przejęcie prądu piorunowego i jego przekazanie do dalszych elementów instalacji. Do łączenia zwodów z innymi elementami instalacji odgromowej stosuje się przewody odprowadzające oraz różnego rodzaju złącza, które szczegółowo opisaliśmy w artykule pt.: „Złącza odgromowe – jak dobrać je poprawnie?”.
Wyróżniamy dwa główne rodzaje zwodów, czyli:
- zwody pionowe wysokie – maszty oraz iglice, przeznaczone do przejmowania wyładowań atmosferycznych nad chronionym obiektem;
- zwody poziome niskie – przewody odgromowe układane na dachu lub przy jego powierzchni, wykonywane jako pojedyncze odcinki albo układ przewodów zwany potocznie siatką zwodów.
Zgodnie ze sztuką wykonawczą niezbędne do wykonania zwodów i przewodów odprowadzających są przewody, które dzielimy na okrągłe, tj. druty i linki oraz płaskie w postaci tzw. bednarki. W praktyce instalacyjnej płaskie przewody odgromowe (bednarki) w zdecydowanej większości przypadków najlepiej sprawdzą się w wykonaniu uziemienia. Natomiast tylko w wybranych sytuacjach dobrze spełnią swoją funkcję jako przewody odprowadzające.
Ponadto, ze względu na stopień ingerencji w konstrukcję obiektu budowlanego zwody możemy podzielić na:
- zwody sztuczne – wspomniane wcześniej maszty, iglice oraz zwody poziome;
- zwody naturalne – metalowe pokrycie i elementy konstrukcji dachu, elementy żelbetowe oraz wystające poza obrys budynku metalowe elementy dachów i ścian.
Na bazie naszej wieloletniej praktyki do montażu przewodów odgromowych polecamy stosowanie odpowiednio dobranych uchwytów. Z kolei do łączenia przewodów warto skorzystać ze złączy krzyżowych, kontrolnych lub przelotowych w zależności od uwarunkowań danej instalacji odgromowej oraz rodzajów łączonych metali.
Z jakich materiałów wytwarzane są zwody i przewody odgromowe?
Elementy systemu odgromowego powinny być wytwarzane zgodnie z obowiązującymi normami technicznymi, z materiałów zapewniających odpowiednią przewodność elektryczną, trwałość oraz odporność na czynniki środowiskowe.
Do najczęściej stosowanych materiałów należą:
- stal ocynkowana ogniowo,
- aluminium stopowe,
- aluminium stopowe malowane,
- stal nierdzewna,
- stal pomiedziowana,
- miedź.
Materiały te stosowane są zarówno do wykonania zwodów, jak i przewodów odprowadzających, których zadaniem jest bezpieczne odprowadzenie prądu piorunowego ze zwodów do uziomu.
Przewody odprowadzające dostępne są w różnych formach, takich jak taśmy, druty, linki czy pręty, co umożliwia dopasowanie rozwiązania do specyfiki instalacji oraz warunków montażowych.
Wszystkie przewody powinny spełniać wymagania norm w zakresie minimalnego przekroju, średnicy oraz wytrzymałości mechanicznej. W przypadku przewodów z powłokami ochronnymi określone są również minimalne grubości tych powłok, mające wpływ na trwałość i odporność korozyjną elementów.
Przewody odgromowe AN-KOM
W asortymencie AN-KOM przewody odgromowe występują w różnych wersjach materiałowych. W naszej ofercie znajdziesz przewody:
- aluminiowe stopowe okrągłe(drut) o przekroju 50 i 78 mm² oraz średnicy 8 i 10 mm;
- aluminiowe okrągłe(typu linka) o przekroju 50 mm² oraz średnicy 9 mm;
- aluminiowe stopowe okrągłe(drut) o przekroju 50 mm² oraz średnicy 8 mm, malowane na kolor RAL 9005, 7016 oraz w powłoce PVC o średnicy 11 mm;
- miedziane okrągłe(drut) o przekroju 28 i 50 mm² oraz średnicy 6 i 8 mm;
- pomiedziowane okrągłe(drut) o przekroju 50 mm² oraz średnicy 8 mm;
- pomiedziowane płaskie(bednarka) o przekroju 100 i 120 mm² oraz wymiarach 25 mm x 4 mm i 30 mm x 4 mm;
- ze stali nierdzewnej okrągłe (drut) o przekroju 50 mm²i średnicy 8 mm;
- ze stali nierdzewnej płaskie(bednarka) o przekroju 105 mm² i wymiarach 30 mm x 3,5 mm.
Przewody odgromowe wysokiej klasy spełniają aktualne normy techniczne i jakościowe, zapewniając skuteczną ochronę budynku i osób w przypadku wystąpienia wyładowań atmosferycznych, a także cechują się wysoką odpornością na działanie czynników środowiskowych. Dodatkowo, różnorodne wersje materiałowe gwarantują możliwość dostosowania elementów instalacji odgromowej do indywidualnych potrzeb oraz założonego budżetu inwestycyjnego.
Obecnie w ofercie AN-KOM dostępne są nowoczesne maszty odgromowe (zwody pionowe), które nie wymagają klejenia i stosowania odciągów ze względu na obecność betonowych obciążników. Prawidłowe przygotowanie do realizacji systemu odgromowego obejmuje również zaopatrzenie się w takie elementy jak: złącza, uchwyty, uziomy, rury odgromowe, a także akcesoria, które są niezbędne do budowy bezpiecznego i trwałego urządzenia piorunochronnego.
Porównanie przewodów odgromowych – różne wersje materiałowe
Stal, miedź, aluminium oraz różne konfiguracje tych metali stanowią bazę do produkcji zwodów i przewodów odprowadzających, a te złożone w nowoczesny system odgromowy zapewniają skuteczną ochronę przed skutkami wyładowań atmosferycznych. Dlatego zalecamy, aby przed każdą realizacją zwrócić szczególną uwagę na typy i właściwości materiałowe produktów. Każdy z materiałów znajduje zastosowanie w określonych warunkach środowiskowych i konfiguracjach instalacji.
Jeżeli priorytetem inwestora jest ścisłe przestrzeganie założeń budżetowych projektu, przy jednoczesnym zachowaniu zgodnego z normami standardu bezpieczeństwa odgromowego, optymalnym rozwiązaniem będą produkty ze stali ocynkowanej ogniowo. Należy przy tym pamiętać, że instalacja wykonana z tego materiału wymaga od właściciela/zarządcy obiektu przeprowadzania regularnych przeglądów i konserwacji, dzięki czemu można zwiększyć odporność na korozję i trwałość systemu.
W przypadku zabytkowych obiektów, gdzie ze względu na estetykę i obostrzenia prawne kluczowa jest wysoka jakość materiałów i bezpieczeństwo systemu odgromowego, należy wybrać przewody i zwody wykonane z miedzi. Wówczas podwyższone koszty inwestycji będą uzasadnione lepszymi parametrami instalacji, zapewniając wysoką przewodność elektryczną, znakomitą odporność na korozję oraz długą żywotność całego systemu odgromowego.
Należy bezwzględnie unikać łączenia elementów miedzianych i stalowych ocynkowanych ogniowo. Taki typ połączenia powoduje wystąpienie korozji bimetalicznej, która bardzo szybko uszkadza przewody i zwody, prowadząc do przerwania ciągłości prądowej i braku jakiejkolwiek ochrony odgromowej. Dlatego znacznie lepszym pomysłem będzie łączenie elementów wykonanych z tych samych materiałów (metali).
W ostatnich latach obserwuje się wzrost popularności stosowania produktów z aluminium stopowego, które stanowi dobrą alternatywę dla elementów ze stali ocynkowanej ogniowo. Zwody i przewody wykonane z aluminium stopowego wyróżniają się lekkością i plastycznością, co umożliwia ich łatwe prostowanie i montaż. Do tego są wytrzymałe i odporne na działanie czynników środowiskowych oraz charakteryzują się korzystnym stosunkiem jakości do ceny.
Należy jednak uwzględnić ograniczenia stosowania aluminium stopowego, szczególnie w przypadku bezpośredniego kontaktu z betonem lub gruntem, co może wywołać korozję tego metalu.
W ofercie rynkowej występują produkty również w innych wersjach materiałowych, jak np. stal nierdzewna, stal pomiedziowana czy aluminium stopowe malowane, ale w niniejszym artykule postanowiliśmy przedstawić materiały najczęściej wybierane przez wykonawców.
Prostowarka do przewodów odgromowych – sprzęt dla instalatora
Wspierając wykonawców, doskonale wiemy, jak ważne jest dostarczenie komponentów odpowiadających za prawidłowe funkcjonowanie instalacji odgromowej. Ale nie mniej istotne jest, aby odpowiednio przygotować przewody, które następnie zostaną ułożone na dachu i elewacji budynku. W tym celu stosuje się nowoczesne prostowarki, które można ustawić na ziemi lub na dachu w obszarze roboczym, w celu wyprostowania przewodów odgromowych bez ryzyka ich uszkodzenia. Na rynku dostępne są prostowarki z napędem elektrycznym i ręcznym oraz praktyczne akcesoria poprawiające ergonomię i wydajność pracy.
Prostowarka z napędem elektrycznym to urządzenie dające możliwość sterowania zarówno z pulpitu, jak i z pilota (zasięg 200 m). Urządzenie pozwala na szybkie i komfortowe prostowanie przewodów odgromowych okrągłych o średnicy 8 mm oraz bednarki o szerokości 30 mm. Elektryczna prostowarka AN-KOM dostępna jest również w zestawie z poziomym rozwijakiem oraz stojakiem i rozwijakiem pionowym.
Prostowarka z napędem ręcznym to sprzęt łożyskowany, 9-rolkowy przeznaczony do prostowania przewodów odgromowych okrągłych o średnicy 8 mm oraz bednarki o szerokości 30 mm. Urządzenie idealnie sprawdzi się w miejscach, w których nie ma dostępu do energii elektrycznej.
W ofercie AN-KOM dostępne są profesjonalne prostowarki, które służą instalatorom w codziennej pracy zarówno przy dużych, jak i małych inwestycjach, umożliwiając precyzyjne i szybkie prostowanie przewodów odgromowych. Prostowarka ułatwia pracę, prostując przewody okrągłe i płaskie, niezależnie od wersji materiałowej.
Podsumowanie
Nasze obserwacje wynikające z wieloletniej praktyki produkcyjnej i współpracy z wykonawcami potwierdzają fakt, że umiejętne dobranie wysokiej jakości zwodów i przewodów odgromowych gwarantuje bezpieczne odprowadzenie prądu pioruna do uziemienia. Prawidłowy dobór materiałów (odpowiednie właściwości, zgodność z normami) na potrzeby wykonania systemu odgromowego zależy od wielu czynników, które uwzględnia się już na etapie projektowania instalacji. Natomiast współczesna rynek produktów odgromowych zaspokaja niemal wszystkie potrzeby instalatorów w zakresie dostępności i możliwości budowy profesjonalnego systemu odgromowego, niezależnie od skali i zaawansowania technicznego inwestycji.
FAQ
AN-KOM odpowiada na pytania klientów w zakresie zwodów i przewodów odgromowych
Czym różnią się zwody od przewodów odprowadzających?
Zwody występują zwykle w formie iglic i masztów lub linek i siatek, które przeważnie jako pierwsze mają kontakt z prądem pioruna i przenoszą go w kontrolowany i bezpieczny sposób dalej przewodami do uziemienia. Warto zaznaczyć, że zwody mogą być sztuczne (iglice, maszty etc.) oraz naturalne (dach, elementy żelbetowe etc.).
Przewody odprowadzające łączą zwody z uziemieniem za pomocą specjalnych złącz, aby zabezpieczyć przepływ prądu pioruna. Wyróżnia się przewody odprowadzające okrągłe i płaskie, a bazą do ich produkcji są materiały o specyficznych właściwościach.
Jakie materiały stosuje się do wykonania zwodów i przewodów odgromowych?
Zarówno w przypadku jednych, jak i drugich produktów najczęściej korzystamy z takich materiałów jak:
- stal ocynkowana ogniowo,
- stal nierdzewna,
- aluminium stopowe,
- aluminium stopowe malowane,
- miedź,
- stal pomiedziowana.
Który materiał jest najbardziej odporny na korozję?
Nasza praktyka poparta wiedzą techniczną, badaniami i doświadczeniami instalatorów pokazuje, że takim materiałem jest miedź. Produkty z miedzi są droższe w zakupie, ale za to trwałe, łatwe w obróbce, odporne na korozję i posiadające świetne parametry przewodzenia elektrycznego. W efekcie koszty eksploatacji systemu odgromowego z elementów miedzianych będą niższe w długim terminie. Warto podkreślić, że tańszym zamiennikiem miedzi jest aluminium stopowe i aluminium stopowe malowane – odporne na korozję, a przy tym lekkie i plastyczne.
Czy stal ocynkowana to dobre rozwiązanie do instalacji odgromowej?
Z naszych obserwacji wynika, że jest to najpopularniejszy materiał wykorzystywany w systemach odgromowych. Jej główną zaletą jest niska cena oraz względnie dobre parametry prądowe, a największą wadą jest podatność na korozję oraz konieczność wykonywania częstszych przeglądów i konserwacji, co podnosi koszty eksploatacji. Ponadto jej kształtowanie wymaga użycia dobrej prostowarki z napędem elektrycznym.
Czy można łączyć miedź z elementami ocynkowanymi?
Nie, ponieważ takie połączenie skutkuje powstaniem korozji bimetalicznej, degradacji mechanicznej materiału oraz przerwaniem ciągłości prądowej i brakiem ochrony odgromowej. Dlatego zalecamy tworzenie połączeń na bazie tych samych materiałów, poczynając od zwodów, przez złącza, po uziomy.
Kiedy warto wybrać aluminium stopowe?
Jeśli priorytetem jest znalezienie optymalnego balansu między kosztami a jakością, wówczas zalecamy dobrać zwody i przewody wykonane z aluminium stopowego. Popularność tych produktów rośnie dzięki dobrym parametrom technicznym (przewodzenie elektryczne, odporność na korozję), łatwości montażu (lekkie, plastyczne) oraz estetyce.
W jakiej formie dostępne są przewody odgromowe?
W AN-KOM posiadamy przewody odgromowe w różnych rodzajach, tj. okrągłe i płaskie, a każdy z nich może być wykonany z dowolnego materiału, np. z miedzi, z aluminium stopowego czy ze stali nierdzewnej.
W przypadku wątpliwości dotyczących doboru elementów instalacji zaleca się konsultację z doradcą technicznym.
Opracowanie: Zespół Doradców AN-KOM